Atlas Research: Vraag naar legaal pokeraanbod groter dan aanbod waardoor spelers ook illegaal spelen

Atlas Research: Vraag naar legaal pokeraanbod groter dan aanbod waardoor spelers ook illegaal spelen

In opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft Atlas Research, een groot onderzoek uitgevoerd naar de rol van het landgebonden aanbod van Holland Casino. Ook is er gekeken naar de mogelijke gevolgen op het moment dat er veranderingen in het aanbod worden doorgevoerd. De resultaten van het onderzoek, die voor insiders niet echt verrassend zullen zijn, heeft Atlas Research eerder deze week op haar website gepubliceerd. 

De visie van het ministerie van Justitie en Veiligheid op het gebied van kansspelen richt zich vooral op de volgende pijlers:

- Bescherming van burgers tegen kansspelgerelateerde schade

- Tegengaan van kansspelgerelateerde criminaliteit

- Het verhinderen van deelname aan illegaal spel

- Het bestrijden van illegaal aanbod

Vanuit dit beleidsperspectief heeft Atlas Research onderzocht welke rol het huidige landgebonden aanbod van Holland Casino vervult voor spelers en in hoeverre veranderingen in dat aanbod gevolgen kunnen hebben voor de mate waarin spelers uitwijken naar illegaal spelaanbod. Het onderzoeksbureau heeft interviews uitgevoerd met competitieve pokeraars. Daarnaast is er literatuuronderzoek gedaan, werd er gekeken naar statistische analyses van bezoekers van Holland Casino in 2023 en volgde er een keuze-experiment. 

Atlas Research laat weten dat de verschillende deelonderzoeken laten zien dat het huidige landgebonden aanbod van Holland Casino voorziet in een vraag naar casinospelen onder de Nederlandse bevolking. Maar ook dat de vraag naar live pokertoernooien waarschijnlijk veel groter is dan het huidige vergunde aanbod, waardoor pokeraars nu ook deelnemen aan illegale toernooien en cash games. Het sluiten van vestigingen van Holland Casino, zou ervoor kunnen zorgen dat veel gasten niet naar een andere vestiging van HC afreizen, maar op zoek gaan naar een andere tijdsbesteding. 

De onderstaande passage is letterlijk overgenomen uit het onderzoek

"Als alle vestigingen zouden sluiten en alle naar schatting 803 duizend unieke gasten met een Nederlands woonadres op zoek gaan naar een alternatief kansspel is de inschatting dat 77 duizend tot 110 duizend meer in Nederland woonachtige personen jaarlijks deel zouden nemen aan illegale kansspelen. Rekening houdend met het feit dat een deel zou stoppen met gokken bij sluiting van de casino’s is de inschatting dat er minimaal een toename zou zijn van 43 tot 61 duizend in Nederland woonachtige personen die deelnemen aan illegale kansspelen."

"Een toename aan illegale kansspelen is zorgelijk gegeven de bijbehorende risico’s voor deelnemers, vooral omdat de bezoekers die naar het illegale circuit gaan uit relatief jongere spelers bestaan die vaker online gokken en meer gokproblematiek ervaren, wat extra risico’s met zich meebrengt wat betreft gokschade. De toename van deelname aan ander legaal aanbod is echter ook mogelijk problematisch omdat daar – ondanks de daarvoor geldende beschermingsregels – ook sprake kan zijn van gokgerelateerde risico’s."

Roy Godschalk in 2022 bij EénVandaag

De onderzoekers hebben ook uitgebreid naar het Nederlandse pokeraanbod gekeken. In 2022 zat Roy Godschalk, namens Pokeren.nl, bij EénVandaag om daar over het illegale pokercircuit te praten. In zijn optiek trekken spelers vooral naar het illegale aanbod omdat het legale aanbod in ons land ernstig te kort schiet. Pokeren.nl was jarenlang organisator van de Poker Series Live, waarbij spelers ervaring konden op doen voor een bedrag van €12.95. Spelers konden daarna alleen niet in Holland Casino terecht om de volgende stap te maken. In de pokervestigingen van Holland Casino worden namelijk vrijwel geen toernooien meer aangeboden met een buy-in van om en nabij de €50. Er zijn wel vestigingen met weekly's maar dan praat je over turbo's die binnen enkele uren klaar moeten zijn. 

Vrijwel geen aanbod €30-€150
Omdat er vanuit de Nederlandse poker community wel super veel vraag is naar toernooien in de buy-in range €30 -> €150, zijn op verschillende plekken eigen initiatieven opgestart om in deze vraag te voorzien. Dit soort "home games" zijn uiteraard, volgens de letter van de wet "illegaal", maar zowel organisatoren als spelers blijven dit geen enkel probleem te vinden. Zelfs tijdens de coronatijden, toen de vestigingen van Holland Casino gesloten waren en er helemaal niet meer legaal gepokerd kon worden, kon je iedere dag, in vrijwel elke Nederlandse provincie, bij een pokergame terecht. 

Illegaal pokeren vanwege de spanning
Hoewel iedereen in de Nederlandse pokerscene wel weet dat er inderdaad veel te weinig legaal aanbod is, was Pieter Boers het hier niet mee eens. De Vice President Casino Technology & Operations Support (CTO), vertelde in hetzelfde EénVandaag item, doodleuk dat spelers toch vooral naar het illegale circuit trekken vanwege de "spanning". Achteraf gezien blijkt zijn standpunt inderdaad ver van de realiteit af te staan, al had de gemiddelde Nederlandse pokerspeler, daar het onderzoek van Atlas Research niet voor nodig. Pieters Broers was overigens zelf ook aanwezig tijdens de gesprekken die er de afgelopen jaren met een aantal betrokkenen uit de Nederlandse Poker Community werden gehouden. De kans is daardoor groot dat hij zijn mening inmiddels wel heeft herzien.

De onderstaande passages zijn direct uit het onderzoekverslag overgenomen

Alle deelnemers spelen momenteel (in meer en in mindere mate) poker bij Holland Casino, waarbij het speelgedrag sterk wordt beïnvloed door het aanbod. Met name series No-Limit Hold’em (NLH) worden vaak benoemd als voorkeursspel. Een enkeling geeft aan de voorkeur te geven aan cashgames en ook Pot Limit Omaha (PLO) wordt door sommige deelnemers gespeeld, maar heeft voor geen van de deelnemers de voorkeur boven NLH; het wordt meer gezien als een leuke bezigheid voor wanneer de deelnemer uit het toernooi ligt bij NLH. Ook worden weeklies veel gespeeld door de deelnemers. Aangezien bij de meeste deelnemers de focus ligt op series, wordt bij vestgingen van Holland Casino door het hele land gespeeld.

Vrijwel elke deelnemer benoemt dat het huidige aanbod van Holland Casino volgens hen (te) beperkt is en dat ze vaker bij Holland Casino zouden spelen als het aanbod uitgebreider zou zijn. Ze noemen hierbij een beperkt aantal plekken aan tafel, beperkt aantal tafels bij toernooien en series, een beperkt aantal series dat georganiseerd wordt, maar ook het feit dat poker slechts in een deel van de vestigingen wordt aangeboden en dat zowel aan de bovenkant van de inzetlimieten als aan de onderkant de mogelijkheden te beperkt zijn.

Met name aan de onderkant geeft men aan dat het gat erg groot is in het legale landgebonden aanbod tussen spelen zonder inzet en spelen met een minimale inzet van honderd euro, wat bij Holland Casino al gauw het minimum is. Naast het spelen bij Holland Casino geeft een groot deel van de deelnemers aan regelmatig in het buitenland te spelen. Dit is dan nagenoeg uitsluitend binnen Europa vanwege de kansspelbelasting.65 Het Belgische Namen (Namur) wordt vaak genoemd als een aantrekkelijke plek waar vaak gespeeld wordt. Ook voor lagere inzetten wordt België vaak genoemd, aangezien daar een gedoogbeleid geldt voor pokerclubs (waarbij voor inzetten van maximaal 50 euro toernooien gespeeld mogen worden waarvoor maximaal één keer opnieuw mag worden ingeschreven).

Verder wordt door meerdere deelnemers benoemd dat Nederland een groot illegaal pokeraanbod kent, dat bovendien door de jaren heen is gegroeid (waar het aanbod van Holland Casino door de jaren heen is gekrompen). Waar sommige deelnemers aangeven van het illegale aanbod op de hoogte te zijn maar hier momenteel zelf geen gebruik van te maken, geven anderen aan hier ook zelf gebruik van te maken. De voornaamste reden die hiervoor genoemd wordt, is de beschikbaarheid. Het illegale aanbod is ruim groter dan het legale aanbod, waarbij de deelnemers aangeven dat om de hoek vaak meerdere illegale spellen zijn waarvoor ze zijn uitgenodigd. Ook geven de deelnemers aan dat er op elk moment van de dag ergens gespeeld kan worden, terwijl dit bij Holland Casino niet mogelijk is.

Tot slot geven meerdere deelnemers aan ook af en toe online te spelen (waarbij een enkeling meer online speelt dan fysiek). Dit wordt door de meesten gezien als een tijdverdrijf wanneer ze zich vervelen, en niet als vervanging voor spelen op een fysieke locatie. Hierbij wordt zowel op legale als illegale sites gespeeld, maar wordt met name het legale GGPoker genoemd. Als nadeel van het illegale online aanbod wordt benoemd dat je niet zeker ervan kan zijn dat je je geld krijgt als je iets wint. De voordelen van de aantrekkelijkere speelomgeving bij illegaal aanbod weegt voor sommigen echter op tegen dit risico.

Doorslaggevende kenmerken pokeraanbod
De beschikbaarheid van het aanbod speelt een belangrijke rol in hoe vaak en waar de deelnemers spelen. Op de vraag welke elementen doorslaggevend zijn in de keuze om een spel wel of niet te gaan spelen, worden daarnaast nog een aantal kenmerken genoemd. Veel van de deelnemers noemen de sociale en competitieve elementen van poker als reden om te spelen. Het sociale element komt vaker terug in de gesprekken doordat de deelnemers bijvoorbeeld benoemen dat ze dezelfde mensen vaak tegenkomen in de series en ook vaker samen met andere pokeraars tripjes naar het buitenland maken om daar te spelen. Dit sociale element is ook de reden waarom veel deelnemers fysiek aanbod prefereren boven online spelen – daar valt deze sociale component volledig weg.

Gezelligheid alleen is echter niet de volledige reden om poker te spelen. Zoals een deelnemer benoemt: “Als het alleen om het sociale aspect zou gaan, dan ga je wel naar een verjaardag.” Het competitieve aspect is een belangrijke aanvulling.

Dat poker niet volledig van kans afhangt en je daadwerkelijk beter kan worden hoe meer je oefent en erover leert, weegt voor veel deelnemers zwaar mee. Het wordt dan ook door vrijwel elke deelnemer omschreven als een (denk)sport, in plaats van een kansspel. Dit competitieve element maakt dat veel deelnemers liever aan series meedoen dan aan cashgames (waar in belangrijke mate meespeelt hoeveel geld je op zak hebt). Ook is het dit competitieve element dat ervoor zorgt dat de deelnemers behoefte hebben aan een uitgebreid aanbod: hoe meer je speelt, hoe beter je wordt. En als je een maand niet speelt, dan gaat je niveau achteruit.

Tot slot wordt het geld dat verdiend kan worden benoemd als belangrijk element. Hiermee samenhangend is bijvoorbeeld een groot spelersveld aantrekkelijk, aangezien er dan meer te verdienen valt. Ook maakt dit dat online of illegaal spelen aantrekkelijker kan zijn, omdat daar (vaak maar niet altijd) de rake lager is en hogere bedragen gewonnen kunnen worden.

Alternatieven bij aanpassing aanbod Holland Casino
Voor (op een uitzondering na) alle deelnemers is het illegale circuit een aantrekkelijk alternatief wanneer het aanbod van Holland Casino minder zou worden of helemaal weg zou vallen, evenals het buitenland. Ze geven aan dat het buitenland een fijn alternatief is omdat er mooie series worden georganiseerd, maar dat dit vanwege de afstand en de tijd die het daardoor kost (omdat je dan vaak blijft overnachten in plaats van ’s avonds thuiskomt) niet helemaal het gat zal opvullen. De illegale homegames daarentegen zijn in Nederland veel beschikbaar en zullen aantrekkelijker worden naarmate het aanbod van Holland Casino kleiner wordt. Zelfs deelnemers die aangeven het erg belangrijk te vinden om bij Holland Casino te spelen omdat dit legaal is, geven aan dat illegaal fysiek aanbod zeker een optie zal worden als poker niet meer (of in veel mindere mate) legaal te spelen is in Nederland. Over de overstap naar het illegale aanbod wordt bovendien door meerdere deelnemers het beeld geschetst dat je nu al kan zien dat dit aanbod over de afgelopen jaren steeds groter geworden is, omdat het aanbod van Holland Casino steeds meer aan het afnemen is.

Er zijn deelnemers die zelf ook nu meer illegale homegames spelen dan een aantal jaar geleden, omdat een casino in de buurt gesloten is of het aanbod is ingeperkt (bijvoorbeeld minder series die georganiseerd worden door het land). Hoewel een aantal deelnemers aangeeft bij het wegvallen of verminderen van het aanbod van Holland Casino meer online te zullen gaan spelen, is dit voor velen niet een waardige vervanging voor fysiek spelen. Over in informele kring spelen zonder geldinzetten, is iedereen het eens dat dit niet een alternatief voor poker is. De meest gehoorde opmerking hierover is “dan kan je beter gaan klaverjassen”. Ook denken weinig deelnemers minder te gaan spelen. Zoals eerder benoemd, zien ze het als noodzakelijk om vaak te spelen om op niveau te blijven. Tot slot worden andere spellen bij Holland Casino of andere toernooivormen (cashgames in plaats van toernooien of series) evenmin als alternatief gezien.

Verdere inzichten uit de interviews
In veel van de interviews is het monopolie van Holland Casino aan bod gekomen. De deelnemers zijn het er in hoge mate over eens dat het monopolie op live pokeraanbod bij Holland Casino momenteel niet goed belegd is. De deelnemers zijn veelal van mening dat poker a) niet binnen een monopolie thuishoort, of b) dat dit monopolie niet bij Holland Casino zou moeten liggen. Ze zijn van mening dat iedereen die wil pokeren bij Holland Casino terecht moet kunnen, aangezien zij het monopolie hebben en dat dit momenteel niet het geval is. Holland Casino heeft volgens de deelnemers naast het recht om poker aan te bieden ook de plicht om het aan te bieden, en in deze plicht schieten ze meer en meer tekort. Ze benoemen hierbij – zoals eerder aan bod is gekomen – dat het huidige aanbod beperkt is in aantallen toernooien, aantallen plekken per tafel en aantallen casino’s waar poker wordt aangeboden. Als gevolg hiervan moeten spelers soms uren wachten tot er een plek vrij is om te spelen in een toernooi. In het buitenland zou dit niet voorkomen en is er altijd plek voor mensen die willen pokeren (dan wordt er een nieuwe tafel geopend). Hierdoor bestaat het beeld bij de deelnemers dat poker bij Holland Casino geen prioriteit heeft, en dat er weinig dealers en tafels voor worden vrijgehouden (en tegelijkertijd dat veel personeel nodig is voor pokertoernooien wat bij meer investering in technologie niet nodig zou zijn).

Bovendien benoemen de deelnemers veelal dat het aanbod met name voor lage inzetten ontbreekt. Daarbij wordt naar België gewezen als voorbeeld voor hoe het beleid beter zou kunnen: daar worden – onder strenge voorwaarden – pokertoernooien tot 50 euro inzet gedoogd. Meerdere deelnemers geven aan dat het illegale aanbod in Nederland vele malen kleiner zou zijn als in Nederland een vergelijkbaar gedoogbeleid gevoerd zou worden.

Tot slot maken meerdere deelnemers het punt dat als een monopolie op het live pokeraanbod in Nederland gehandhaafd blijft, ze andere partijen als betere optie zouden zien. Hiervoor worden bijvoorbeeld grote horecaketens genoemd met grote vestigingen door het hele land. De reden die hiervoor gegeven wordt, is dat deze ketens op veel plekken beschikbaar zijn, en dat bovendien hiermee poker uit de casino-omgeving gehaald wordt. Daarmee wordt het aanbod laagdrempeliger voor mensen die poker willen spelen en komen pokeraars minder in aanraking met kansspelen (waar ze poker dus niet onder zien vallen). De deelnemers geven aan dat momenteel tijdens het wachten tot er een plek vrij is aan een pokertafel, veel wachtenden dan maar een ander spel spelen (bijvoorbeeld Ultimate Texas Hold’em tegen het huis), waarbij ze veel geld verliezen dat ze anders niet hadden uitgegeven. Als je de fiches al in de hand hebt voor het poker, is de aantrekkingskracht van het gokaanbod groot als je uren zit te wachten, en als je de fiches dan hebt uitgegeven pin je bij om alsnog te kunnen pokeren.

Deelconclusies

Vrijwel alle deelnemers spelen bij Holland Casino poker en doen dit zo vaak als het aanbod dit toelaat. Dit aanbod is echter vrij beperkt – zeker tegenover het illegale aanbod in Nederland of het aanbod in het buitenland. Hierdoor zijn er weinig pokeraars die uitsluitend bij Holland Casino spelen. Hoewel in de vergunning van Holland Casino geen minimum gesteld wordt aan het pokeraanbod dat ze aanbieden, geven deze inzichten uit de interviews het beeld dat mogelijk de kanalisatie hoger zou zijn wanneer het aanbod bij Holland Casino groter zou zijn.

De meeste gesproken deelnemers spelen in Holland Casino, in het buitenland, in illegale homegames en online (waarbij dit laatste voornamelijk tegen de verveling is, niet als alternatief voor live spelen). Waar vrijwel iedere deelnemer aangeeft weleens online of illegaal te spelen, worden beide niet als volwaardige alternatieven gezien voor live vergund poker. Ook verschillende toernooivormen (series versus cashgames) worden grotendeels niet als alternatief gezien; slechts een enkeling speelt beide. De meeste deelnemers spelen voornamelijk series.

Wanneer het aanbod van Holland Casino zou veranderen, verminderen of helemaal zou verdwijnen, zouden met name het illegale circuit en het buitenland aantrekkelijker worden voor de deelnemers. De deelnemers denken niet minder te gaan spelen. Het illegale circuit trekt met name spelers aan doordat het aanbod erg groot is, en er op elk moment van de dag wel ergens gepokerd kan worden. Het buitenland trekt door de prettige voorzieningen, maar is vanwege de afstand niet een volledige vervanging van het aanbod van Holland Casino. Het sociale, het competitieve en het financiële aspect van poker is wat de deelnemers naar het spel trekt, en dit is terug te zien in het keuzegedrag. Het sociale aspect zorgt ervoor dat fysiek aanbod aantrekkelijker is dan online aanbod. Bij het wegvallen van het aanbod van Holland Casino zouden deelnemers eerder naar het buitenland en naar het illegale circuit trekken dan naar het legale online aanbod.

Het competitieve aspect maakt dat men liever poker speelt dan andere kansspelen en dat deze spelen niet als alternatief voor poker gezien worden. Ook zorgt dit ervoor dat veel van de deelnemers cashgames niet als alternatief zien voor series, waardoor ze wederom liever kiezen voor series in het buitenland of het illegale circuit dan voor cashgames in Holland Casino. Tot slot zorgt het financiële aspect ervoor dat men spelen zonder inleg niet als optie ziet, en dat gekozen wordt voor opties waar de kans om geld te verdienen groot is. Dit is ofwel op plekken waar de rake laag is (wat vaker in het illegale circuit is en vaker online is), ofwel op plekken met een groot spelersveld (bijvoorbeeld in het buitenland).

Conclusie over de functie van het casinoaanbod voor het Nederlandse kansspelbeleid
Het huidige Nederlandse casinoaanbod voorziet in een reële en persistente behoefte: er zijn jaarlijks zo’n 803 duizend unieke Nederlandse gasten die – samen met de jaarlijks ongeveer 300 duizend toeristen – zo’n 5,1 miljoen bezoeken afleggen aan de Nederlandse casino’s. Uit interviews met competitieve pokerspelers komt naar voren dat zij weinig aandacht voor hun spelerssegment ervaren en liefst nog vaker in het casino ‘live’ zouden willen pokeren. Ze pokeren – vanwege het beperkte vergunde aanbod – óók online en illegaal, maar zien beide niet als volwaardige alternatieven.